– to zdanie można uznać za swoistą kwintesencję napisanego w 1968 roku The S.C.U.M. Manifesto czyli The Society for Cutting Up Men Manifesto autorstwa Valerie Solanas.

Ta fascynująca, absolutnie nieprzewidywalna, szalona ale i tragiczna postać stała się bohaterką powieści Sary Stridsberg „Fakultet marzeń. Przyczynek do teorii seksualnej” wydanej przez wydawnictwo WAB.

Kim była Valerie Solanas? Była pisarką – autorką scenariuszy, prostytutką, żebraczką, narkomanką, pacjentką szpitala psychiatrycznego. Z jej rąk omal nie zginął Andy Warhol. Skandalistka – nazywano ją „hot water bottle with tits” . Burzliwe lata 70-te przyniosły każdemu pięć minut sławy – także jej. Lecz po tych pięciu minutach popadła w zapomnienie.

Valerie Solanas umiera – a jej śmierci towarzyszy tajemniczy narrator, któremu opowiada o swoim życiu – p dzieciństwie w małym miasteczku, o swoich rodzicach.  O przemocy, jakiej doświadczyła. O bezsilnej matce i wykorzystującym ją seksualnie ojcu. O latach młodości – burzliwych, trudnych relacjach z innymi. Na kartach powieści zostaną „przytoczone” rozmowy Valerie z tymi, których spotkała w ciągu swego życia – od matki po prokuratora przesłuchującego ją w sprawie próby morderstwa.

W świetle tych zwierzeń, opowieści, Valerie przestaje być jedynie autorką tak absurdalnego w swojej wymowie manifestu i morderczynią Warhola. Staje przed nami w całkiem nowym świetle – każde słowo staje się oskarżeniem świata, w którym kobieta jest jedynie ciałem, które można posiąść. I jednocześnie świadectwem siły i odwagi.

Są osoby, których biografia wydaje się być materiałem na powieść – do tych osób z pewnością należy Valerie. Lecz Sara Stridsberg nie stworzyła typowej biografii – sposób w jaki potraktowała historię amerykańskiej feministki przypomina nieco Joyce Carol Oates i jej książkę „Blondynka”. Powieść jest oparta na biografii Valerie – ale nie wiemy, które elementy historii są fikcją, które postaci są swobodną kreacją autorki. Dialogi, poetycka proza – brak jest w powieści typowego dla biografii dystansu i chłodnego, rzeczowego narratora – stąd i nasz odbiór książki jest niezwykle intensywny. Empatyczne podejście autorki udziela się czytelnikom.

Wszystko to sprawia, iż powieść czyta się w napięciu, a sugestywny, miejscami porywający, skrzący się poetyckimi metaforami,  język powoduje, iż nie sposób się od niej oderwać.



Valerie Solanas


tekst: Daria Gosek