Czy pamiętacie owianą tajemnicą postać mistrza Mickiewicza – Andrzeja Towiańskiego? Organizatora Koła Sprawy Bożej? Jeśli to nazwisko coś wam mówi – to same wiecie, że warto poświęcić  kilka wieczorów na lekturę. Jeśli nie – tym bardziej warto.

     Kim był Towiański? Szarlatanem, szaleńcem, prorokiem, Mesjaszem, Bogiem. Był przeklinany i wielbiony. Stworzył sektę, do której należeli najwybitniejsi polscy artyści, intelektualiści żyjący na emigracji.

     G. Spiro bierze na warsztat fascynującą historię powstania, rozwoju i upadku Koła Sprawy Bożej. Z zapartym tchem śledzimy losy Towiańskiego, jego pierwszego ucznia – Adama Mickiewicza, Żyda Gerszona Rama, rodziny Mickiewicza, pięknej Ksawery i reszty uczniów Towiańskiego. W wszystko to dzieje się w XIX wiecznym Paryżu, Szwajcarii, Berlinie, Jerozolimie.  Węgierski pisarz sięga do listów, dzienników, wyznań uczestników tamtych wydarzeń i tworzy wspaniałą, urzekającą, znakomicie napisaną epopeję. Ksawera, której ciało staje się komunią, Gerszon, który spotyka się z papieżem i daje mu list od Towiańskiego, Celina Mickiewiczowa pogrążająca się w szaleństwie. Mistyka, tajemnica, obłęd, wzloty i upadki. Międzynarodowe knowania, intrygi księcia Czartoryskiego, papieża, rządu rosyjskiego. W tym świecie polityka i pożądanie, wiara i manipulowanie innymi splatają się ze sobą. Kto był obłąkanym? A kto manipulatorem? Gdzie kończy się wiara a zaczyna obsesja?
     Do postawienia tych pytań jesteśmy sprowokowani przez książkę  „Mesjasze”. Ale jej autor nie daje prostych odpowiedzi –  śledząc losy bohaterów nie ocenia ich, zachowując dystans obserwatora. Przedstawia fakty – a my te fakty możemy interpretować. Romantyzm nigdy nie wydawał się być tak pasjonujący, nieprzewidywalny, interesujący, porywający. Dlatego – nie zraźcie się  rozmiarami arcydzieła, które wyszło spod pióra Spiro. Tylko czytajcie, czytajcie, czytajcie…

tekst: Daria Gosek